Waarom matcha een beter alternatief is voor koffie (voor de meeste mensen)

Dit is geen anti-koffie artikel. Koffie is heerlijk. Maar als je ooit last hebt van de koffiecrash, hartkloppingen na je tweede espresso, of moeite met slapen, dan is het de moeite waard om te begrijpen wat er echt verschilt bij matcha vs koffie. Want het gaat niet om de cafeïne. Die zit er bijna hetzelfde in.

Het gaat om wat er naast die cafeïne in je lichaam komt.

Cafeïne bij matcha vs koffie: de getallen eerst

Een kopje matcha van 2 gram poeder bevat ongeveer 60 tot 80 mg cafeïne. Een espresso: 60 tot 75 mg. Een kop filterkoffie (240 ml) gemiddeld zo'n 100 tot 150 mg afhankelijk van sterkte en bereidingswijze.

De hoeveelheden liggen dicht bij elkaar, zeker voor matcha en espresso. Het verschil zit dan ook niet in hoevéél cafeïne, maar in hoe die cafeïne werkt.

L-theanine: het verschil dat je voelt

Matcha bevat naast cafeïne ook L-theanine, een aminozuur dat vrijwel uitsluitend in de theeplant voorkomt. In de meeste groene thee is de concentratie laag. In matcha en dan met name in schaduwgeteelde eerste oogst is die concentratie het hoogst.

Waarom schaduwteelt? De theeplant maakt meer L-theanine aan als reactie op verminderd licht. De laatste drie tot vier weken voor de oogst worden de planten afgedekt. Dat verhoogt de L-theanine én het chlorofyl, en geeft matcha z'n diepe, donkergroene kleur en zachte smaak.

L-theanine heeft een kalmerend effect op het zenuwstelsel. Het bevordert ontspannen alertheid, zonder slaperigheid. Gecombineerd met cafeïne ontstaat iets dat mensen omschrijven als "kalme focus": helder en aanwezig, zonder de nerveuze energie die koffie soms geeft.

De combinatie is goed onderzocht. Haskell et al. (2008) publiceerden in Biological Psychology dat cafeïne en L-theanine samen de cognitieve prestaties en alertheid verbeterden ten opzichte van cafeïne alleen met minder bijwerkingen. Het effect is subtiel maar merkbaar, zeker als je gevoelig bent voor koffie.

Geen crash - hoe dat precies werkt

Koffie geeft een snelle cafeïne-piek, gevolgd door een even snelle daling. Dat is de crash die je kent: de vermoeidheid om twee uur 's middags, het moment waarop je op de automatische piloot nog een kopje pakt.

Bij matcha wordt de cafeïne langzamer vrijgegeven, mede door de aanwezigheid van L-theanine. Het effect is gelijkmatiger en houdt langer aan. Geen piek, geen crash gewoon een stabiel niveau van focus gedurende drie tot vier uur.

Dat maakt matcha geschikt voor momenten waarop je langdurig geconcentreerd wil werken: lezen, schrijven, diepe focus. Niet voor wie snel een snel energie nodig heeft, daarvoor blijft koffie beter.

Smaak: twee totaal andere ervaringen

Koffie heeft een intense, bittere smaak met duidelijke robuustheid. Matcha smaakt grasachtig, zacht umami, licht zoet en bij goede kwaliteit bijna romig. Geen bitterheid, maar diepte.

Koffie is ook zuurder. Een hogere zuurgraad die de maag kan prikkelen, zeker op een lege maag. Matcha is milder en alkalischer. Voor wie 's ochtends koffie moeilijk verdraagt, is dat een praktisch verschil dat direct opvalt.

Of je matcha lekker vindt hangt grotendeels af van de kwaliteit die je proeft. Goedkope matcha smaakt bitter en dof, dat geeft een verkeerd eerste beeld. Ceremoniële kwaliteit van eerste oogst is een ander product, letterlijk.

Wanneer koffie de betere keuze is

Eerlijk is eerlijk. Voor sommige mensen en situaties is koffie gewoon beter:

• Je wil snel een sterke cafeïnekick, koffie werkt sneller en intenser
• Je traint intensief, koffie is beter onderzocht als pre-workout
• Je houdt van de smaak en wil die niet missen

Matcha is geen vervanging voor koffie als je dat niet wil. Het is een alternatief voor wie op zoek is naar iets anders  of een aanvulling op bepaalde momenten van de dag.

Wanneer matcha de betere keuze is

• Je bent gevoelig voor cafeïne en krijgt hartkloppingen of spanning van koffie
• Je wil 's middags nog iets cafeïnehoudends zonder je nachtrust te verstoren
• Je zoekt focus zonder nerveuze energie, voor lezen, schrijven, geconcentreerd werken
• Je maag reageert slecht op koffie, matcha is minder zuur
• Je wil stoppen met koffie maar mist de cafeïne, matcha is een zachte overgang

Kwaliteit maakt het verschil - ook bij matcha

Niet alle matcha werkt hetzelfde. De concentratie L-theanine hangt direct af van hoe de plant is geteeld en wanneer er is geoogst. Schaduwgeteelde eerste oogst, geoogst in mei van de jongste blaadjes heeft de hoogste concentratie. Latere oogsten zijn bitterder en minder rijk aan L-theanine.

Dit is waarom ceremoniële kwaliteit niet alleen beter smaakt, maar ook functioneel anders werkt. De "kalme focus" die mensen beschrijven bij matcha, dat is geen marketingterm. Dat is het resultaat van een specifieke manier van telen, oogsten en verwerken.

Goedkope matcha uit de supermarkt is vaak culinaire kwaliteit: gemaakt voor bakken en koken, niet voor drinken. Wie daarop matcha afschrijft, heeft nooit echte matcha geproefd.

Antioxidanten: de bonus

Matcha bevat hoge concentraties catechinen, met name EGCG, een krachtige antioxidant. Omdat je het volledige theeblad oplost en opdrinkt in plaats van te zetten en weg te gooien, krijg je aanzienlijk meer van deze stoffen binnen dan bij gewone groene thee.

Koffie bevat ook antioxidanten met name chlorogeenzuur, met eigen gezondheidseffecten. De twee zijn niet direct vergelijkbaar, maar matcha scoort duidelijk hoger op EGCG-concentratie per kopje.

Hoe begin je met matcha?

Begin met een ceremoniële kwaliteit die je puur kunt drinken of als latte. Culinaire matcha geeft een verkeerd eerste beeld: te bitter, te dof.

Onze Okumidori First Harvest is een goede kennismaking, zacht, complex, met weinig bitterheid. Je hoeft er niet aan te wennen. Wil je liever iets ronders voor een dagelijkse latte? De Ceremonial Matcha is toegankelijker en prettig gecombineerd met melk.

Of neem de Matcha Duo en probeer allebei, dat is de snelste manier om te ontdekken wat bij je past.

Lees ook: Hoe zet je matcha thuis — stap voor stap